Trường đại học Thương Mại Chuyên đề tốt
nghiệp
Doanh nghiệp là một cộng đồng người liên kết với nhau
để sản xuất ra của cải hoặc dịch vụ và thưa hưởng thành quả
do việc sản xuất đó đem lại. Cộng đồng người trong doanh
nghiệp liên kết với nhau chủ yếu trên cơ sở lợi ích kinh tế.
Con người trong doanh nghiệp được xem như là “con người
kinh tế”. Chủ doanh nghiệp muốn tối đa hoá lợi nhuận,
người lao động vì tiền công mà hợp tác với chủ doanh
nghiệp.
1.2.Thị trường của doanh nghiệp
a. Khái niệm và phân loại thị
trường.
* Khái niệm thị trường:
Thị trường ra đời và phát triển gắn liền với lịch sử phát
triển của nền sản xuất hàng hoá. Cùng với sự phát triển của
nền sản xuất hàng hoá thì khái niệm về thị trường thì rất
phong phú và đa dạng:
Theo cách hiểu cổ điển thì thị trường là nơi diễn ra các
quá trình trao đổi và mua bán.
Trong thuật ngữ kinh tế hiện đại, thì thị trường là nơi gặp
gỡ của cả người bán và người mua các hàng hoá và dịch vụ,
là sự biểu hiện thu gọn của quá trình thông qua đó tất cả các
quyết định của gia đình về tiêu dùng các mặt hàng nào, các
quyết định của các Công ty về sản xuất cái gì, sản xuất thế
nào và các quyết định của công nhân về làm việc cho ai và
bao lâu đều được xác định bằng sự điều chỉnh giá cả.
Đ o minh Phà ước Khoa QTDN - Lớp K35-A8
5
Trường đại học Thương Mại Chuyên đề tốt
nghiệp
Thị trường là sự kết hợp giữa cung và cầu trong đó những
người mua và người bán bình đẳng cùng cạnh tranh. Số
lượng người mua, người bán nhiều hay ít phản ánh quy mô
của thị trường lớn hay nhỏ. Việc xác định nên mua hay nên
bán hàng hoá và dịch vụ với khối lưọng và giá cả bao nhiêu
do cung cầu quyết định. Từ đó ta thấy thị trường còn là nơi
thực hiện sự kết hợp chặt chẽ giữa hai khâu sản xuất và tiêu
thụ hàng hoá.
Như vậy sự hình thành thị trường cần phải có:
+ Đối tượng trao đổi: Sản phẩm hàng hoá dịch vụ.
+ Đối tượng tham gia trao đổi: Người bán người mua.
+ Điều kiện thực hiện trao đổi: Khả năng thanh toán.
Trên thực tế, hoạt động cơ bản của thị trường được thể
hiện qua ba nhân tố: cung, cầu và giá cả. Hay nói cách khác
thị trường chỉ có thể ra đời, tồn tại và phát triển khi có đầy
đủ ba yếu tố:
+ Phải có hàng hoá dư thừa để bán ra.
+ Phải có khách hàng, mà khách hàng phải có nhu cầu
chưa được thoả mãn và có sức mua.
+ Giá cả phải phù hợp với khả năng thanh toán của khách
hàng và đảm bảo cho sản xuất kinh doanh có lãi.
Qua đây cho thấy điều quan tâm của doanh nghiệp là phải
tìm ra thị trường, tìm ra nhu cầu và khả năng thanh toán của
sản phẩm dịch vụ mà mình cung ứng. Ngược lại đối với
người tiêu dùng họ phải quan tâm đến việc so sánh những
Đ o minh Phà ước Khoa QTDN - Lớp K35-A8
6
Trường đại học Thương Mại Chuyên đề tốt
nghiệp
sản phẩm mà nhà sản xuất cung ứng có thoả mãn nhu cầu
của mình không và phù hợp với khả năng thanh toán của
mình đến đâu.
Như vậy các doanh nghiệp thông qua thị trường mà tìm
cách giải quyết các vấn đề:
- Phải sản xuất hàng hoá gì? Cho ai?
- Số lượng bao nhiêu?
- Mẫu mã, kiểu cách, chất lượng như thế nào?
Còn người tiêu dùng thì biết:
- Ai sẽ đáp ứng được nhu cầu của mình?
- Nhu cầu được thoả mãn đến mức nào?
- Khả năng thanh toán ra sao?
Tất cả các câu hỏi trên chỉ có thể trả lời chính xác trên thị
tường. Trong công tác quản lý kinh tế, xây dựng kế hoạch
mà không dựa vào thị trường để tính toán và kiểm chứng số
cung, cầu thì kế hoạch sẽ không có cơ sở khoa học và mất
phương hướng, mất cân đối. Ngược lại, việc mở rộng thị
trường mà thoát khỏi sự điều tiết của công cụ kế hoạch thì
tất yếu dẫn đến sự rôí loạn trong hoạt động kinh doanh.
Từ đó ta thấy: Sự nhận thức phiến diện về thị trường
cũng như sự điều tiết thị trường theo ý muốn chủ quan, duy
ý trí trong quản lý và chỉ đạo kinh tế đều đồng nghĩa với
việc đi ngược lại các hệ thống qui luật kinh tế vốn có trong
thị trường và hậu quả sẽ làm nền kinh tế khó phát triển.
Đ o minh Phà ước Khoa QTDN - Lớp K35-A8
7
Trường đại học Thương Mại Chuyên đề tốt
nghiệp
* Phân loại thị trường
Một trong những bí quyết quan trọng nhất để thành công
đó là sự am hiểu cặn kẽ tính chất của từng loại thị trường.
Phân loại thị trường là cần thiết là khách quan để nắm được
những đặc điểm chủ yếu của từng thị trường song tuỳ vào
mỗi phương pháp phân loại mà nó có ý nghĩa quan trọng
riêng đối với quá trình kinh doanh.
- Căn cứ vào nguồn gốc sản xuất ra hàng hoá mà người ta
phân thị trường thành: thị trường hàng công nghiệp và thị
trường hàng nông nghiệp (Bao gồm hàng lâm nghiệp và
hàng ngư nghiệp ).
+Thị trường hàng công nghiệp bao gồm hàng của công
nghiệp khai thác và hàng công nghiệp chế biến. Công
nghiệp khai thác có sản phẩm là nguyên vật liệu. Công
nghiệp chế biến có sản phẩm làm hàng tinh chế. Các hàng
hoá này có đặc tính cơ, lý, hoá học và trạng thái khác nhau,
hàm lượng kỹ thuật khác nhau.
+Thị trường hàng nông nghiệp bao gồm hàng hoá có
nguồn gốc từ thực vật, các loại hàng ngư nghiệp trong đó có
cả hàng hoá qua khâu công nghiệp chế biến thành hàng tinh
chế.
- Căn cứ vào khối lượng hàng hoá tiêu thụ trên thị trường
người ta phân chia thành thị trường chính, thị trường phụ,
thị trường nhánh và thị trường mới.
Đ o minh Phà ước Khoa QTDN - Lớp K35-A8
8
Trường đại học Thương Mại Chuyên đề tốt
nghiệp
+ Đối với mỗi doanh nghiệp lượng hàng tiêu thụ trên thị
trường chính là thị trường chiếm đại đa số hàng hoá của
doanh nghiệp.
+Thị trường nhánh là thị trường chỉ tiêu thụ một lượng
hàng chiếm tỷ trọng nhỏ.
+Thị trường mới là thị trường mà doanh nghiệp đang xúc
tiến thăm dò và đưa hàng vào, còn trong giai đoạn thử
nghiệm chưa có khách hàng quen thuộc.
- Căn cứ vào mặt hàng người ta chia thành thị trường
từng loại mặt hàng:
+Thị trường máy móc: Còn gọi là thị trường đầu tư.
+ Thị trường hàng nguyên vật liệu: Còn gọi là thị trường
hàng trung gian. Như vậy có rất nhiều tên gọi sản phẩm, mỗi
tên gọi đó hiệp thành thị trường của một hàng hoá cụ thể. Do
giá trị và tính chất sử dụng khác nhau của từng nhóm và mặt
hàng mà các thị trường chịu tác động của các nhân tố ảnh
hưởng với mức độ khác nhau. Sự khác nhau này đôi khi ảnh
hưởng tới cả phương thức mua bán, vận chuyển và thanh
toán.
- Căn cứ vào vai trò của người mua và người bán trên thị
trường có thị trường người mua và thị trường người bán.
Trên từng thị trường của người mua hay người bán mà vai
trò quyết định thuộc về người đó.
+Thị trường người bán xuất hiện ở những nền kinh tế mà
sản xuất hàng hoá kém phát triển hoặc ở nền kinh tế kế
Đ o minh Phà ước Khoa QTDN - Lớp K35-A8
9
Trường đại học Thương Mại Chuyên đề tốt
nghiệp
hoạch tập trung. Trên thị trường này người mua đóng vai trò
thụ động.
+ Ngược lại thị trường người mua xuất hiện ở những nền
kinh tế phát triển như trong nền kinh tế thị trường, người
mua đóng vai trò trung tâm chủ động vì họ được ví như
"thượng đế" của người bán. Người bán phải chiều chuộng
lôi kéo người mua, khơi dậy và thoả măn nhu cầu của người
mua là quan tâm hàng đầu là sống còn của người sản xuất
kinh doanh.
- Căn cứ vào sự phát triển của thị trường người ta chia
thành: Thị trường hiện thực và thị trường tiềm năng.
+ Thị trường hiện thực (truyền thống) là thị trường đang
tiêu thụ hàng hoá của mình, khách hàng quen thuộc và đã
có sự hiểu biết lẫn nhau.
+ Thị trường tiềm năng là thị trường có nhu cầu song
chưa được khai thác, hoặc chưa có khả năng thanh toán.
- Căn cứ vào phạm vi thị trường người ta chia thành thị
trường thế giới, thị trường khu vực, thị trường toàn quốc, thị
trường miền và thị trường địa phương.
+ Thị trường thế giới là thị trường ở các nước Châu âu,
Châu Phi, Châu á và Trung Đông.
+ Thị trường khu vực: Đối với nước ta là các nước NIC
mới, Hồng Kông, Đài Loan, Nam Triều Tiên, Singapo, các
nước Đông Nam á như Inđônêsia, Thái Lan
Đ o minh Phà ước Khoa QTDN - Lớp K35-A8
10
Trường đại học Thương Mại Chuyên đề tốt
nghiệp
Ngoài ra căn cứ vào nơi sản xuất: Người ta phân ra thành
thị trường hàng sản xuất trong nước và thị trường hàng xuất
khẩu.
b. Các yếu tố cấu thành thị
trường
- Cung hàng hoá: Là toàn bộ khối lượng hàng hoá đang
có hoặc sẽ được đưa ra bán trên thị trường trong một khoảng
thời gian thích hợp nhất định và mức giá đã được xác định
trước.
Các nhân tố ảnh hưởng đến cung:
+ Các yếu tố về giá cả hàng hoá
+ Cầu về hàng hoá
+ Các yếu tố về chính trị xã hội
+ Trình độ công nghệ
+ Tài nguyên thiên nhiên
- Cầu hàng hoá: Là nhu cầu có khả năng thanh toán.
Các nhân tố ảnh hưởng:
+ Qui mô thị trường
+ Giá cả thị trường
+ Mức quảng cáo về các sản phẩm khác, đặc biệt là sản
phẩm bổ sung và sản phẩm thay thế
+ Thu nhập được sử dụng của người tiêu dùng
+ Sở thích và thị hiếu của người tiêu dùng
Đ o minh Phà ước Khoa QTDN - Lớp K35-A8
11
Trường đại học Thương Mại Chuyên đề tốt
nghiệp
+ Cung hàng hoá
+ Giá cả của những hàng hoá khác có liên quan
+ Ngoài ra còn phụ thuộc vào lãi suất, sự sẵn có của tín
dụng, kỳ vọng về giá cả sản phẩm
- Giá cả thị trường: Mức giá cả thực tế mà người ta dùng
để mua và bán hàng hoá trên thị trường, hình thành ngay
trên thị trường.Các nhân tố ảnh hưởng đến giá cả thị trường:
+ Nhân tố tác động thông qua cung hàng hoá
+ Nhóm nhân tố tác động thông qua cầu hàng hoá
+ Nhóm nhân tố tác động thông qua sự ảnh hưởng một
cách đồng thời tới cung cầu hàng hoá.
- Cạnh tranh: đó là sự ganh đua kình địch giữa các nhà
kinh doanh trên thị trường nhằm cùng một loại tài nguyên
sản xuất hoặc cùng một loại khách hàng về phía mình
c Chức năng và vai trò thị
trường.
* Chức năng thị trường
Thị trường có vai trò hết sức quan trọng trong nền kinh tế
quốc dân. Qua thị trường có thể nhận biệt được sự phân phối
các nguồn lực sản xuất thông qua hệ thống giá cả. Trên thị
trường giá cả hàng hoá và các nguồn lực khác về tư liệu sản
xuất sức lao động luôn biến động nhằm đảm bảo các nguồn
lực có hạn này được sử dụng để sản xuất những hàng hoá,
dịch vụ, mà xã hội có nhu cầu. Thị trường là khách quan, do
Đ o minh Phà ước Khoa QTDN - Lớp K35-A8
12
Trường đại học Thương Mại Chuyên đề tốt
nghiệp
vậy các doanh nghiệp phải dựa trên cơ sở nhận biết nhu cầu
xã hội và lợi thế của mình mà có phương án kinh doanh phù
hợp đem lại lợi nhuận cao nhất. Sở dĩ thị trường có vai trò to
lớn như vậy là do các chức năng sau:
- Chức năng thừa nhận
Thị trường là nơi gặp gỡ giữa người mua và người bán.
Người bán mong muốn bán được nhiều hàng hoá với giá cả
sao cho bù đắp được mọi chi phí và có nhiều lợi nhuận.
Người mua tìm đến thị trường để mua hàng hoá thoả mãn
được nhu cầu và có khả năng thanh toán theo ý mình. Đối
với bất kỳ hàng hoá nào sẽ có hai khả năng xảy ra:
+ Không được thị trường thừa nhận, tức là hàng hoá đó
không thoả mãn được nhu cầu hoặc không phù hợp với điều
kiện thanh toán của người mua.
+ Được thị trường thừa nhận, hàng hoá đó đáp ứng được
yêu cầu về giá cả, số lượng, chất lượng, sự đồng bộ. cũng
như các yêu cầu khắt khe khác của người mua, nên hàng hoá
đó có người mua.
- Chức năng thực hiện
Chức năng này đòi hỏi hàng hoá dịch vụ phải được thực
hiện giá trị trao đổi bằng tiền hoặc giấy tờ có giá trị khác.
Người bán cần tiền còn người mua cần hàng, sự gặp gỡ giữa
người mua và người bán được xác định bằng giá cả và số
lượng hàng hoá mua bán. Hàng hoá dịch vụ bán được tức là
có sự dịch chuyển hàng hoá và dịch vụ từ người bán sang
người mua.
Đ o minh Phà ước Khoa QTDN - Lớp K35-A8
13
Trường đại học Thương Mại Chuyên đề tốt
nghiệp
- Chức năng điều tiết và kích thích
Qua hành vi trao đổi hàng hoá dịch vụ trên thị trường, thị
trường điều tiết và kích thích sản xuất kinh doanh phát triển
hoặc ngược lại. Đối với các doanh nghiệp sản xuất và doanh
nghiệp thương mại, hàng hoá dịch vụ tiêu thụ nhanh sẽ kích
thích doanh nghiệp mở rộng sản xuất kinh doanh để cung
ứng nhiều hàng hoá hơn nữa cho thị trường. Ngược lại, nếu
hàng hoá dịch vụ không tiêu thụ được sẽ là tác nhân điều tiết
doanh nghiệp hạn chế sản xuất, thu mua hoặc chuyển
hướng sản xuất kinh doanh. Chức năng này còn điều tiết các
doanh nghiệp gia nhập ngành hoặc rút khỏi ngành, khuyến
khích các nhà sản xuất kinh doanh nghiên cứu kinh doanh
các mặt hàng mới chất lượng cao khả năng tiêu thụ khối
lượng lớn.
- Chức năng thông tin
Thông tin thị trường là những thông tin về nguồn cung
ứng hàng hoá dịch vụ, nhu cầu hàng hoá dịch vụ, giá cả
hàng hoá và dịch vụ. Đó là những thông tin quan trọng đối
với mọi nhà sản xuất kinh doanh, cả người mua và người
bán, cả người cung ứng và người tiêu dùng, cả người quản
lý và những người nghiên cứu sáng tạo. Có thể nói đó là
những thông tin quan trọng đối với toàn xã hội. Có thể nói
thông tin thị trường là không khách quan vì vậy mà khó có
thể dự đoán chính xác những thông tin này. Không có thông
tin thị trường thì không thể có quyết định đúng đắn trong sản
xuất kinh doanh, cũng như trong quyết định của Chính Phủ
về quản lý kinh tế vĩ mô. Bởi vì thị trường có những thông
Đ o minh Phà ước Khoa QTDN - Lớp K35-A8
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét