Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
khoản này tạo thành nguồn vốn. Ngân hàng có thể sử dụng vốn đó để mở
rộng việc cho vay phát triển nền kinh tế. Vậy nếu thực hiện tốt công tác
thanh toán thì đây chính là nguồn vốn tiềm tàng tự động chảy vào Ngân hàng
. Còn nếu cơ chế thanh toán kém phát triển thì sự vận động của các nguồn
vốn từ tích luỹ đến đầu t kinh doanh sẽ bị đình trễ, tổng sản phẩm quốc dân
sẽ không đạt mức tiềm năng.
- Thanh toán không dùng tiền mặt làm giảm lợng tiền mặt trong lu
thông :
Việc mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt sẽ làm tăng khối lợng
tiền ghi sổ, làm giảm khối lợng tiền mặt trong lu thông, tiết kiệm chi phí xã
hội, chi phí in ấn, vận chuyển . bảo quản góp phần kiểm soát lợng tiền trong
nền kinh tế và tạo điều kiện kế hoạch hoá điều hoà lu thông tiền tệ.
Nh vậy, thanh toán không dùng tiền mặt nó thay thế khối lợng lớn tiền
mặt trong lu thông và chiếm u thế trong tổng khối lợng thanh toán nói chung.
- Thanh toán không dùng tiền mặt tạo điều kiện thực hiện vai trò
kiểm soát của Ngân hàng đối với nền kinh tế :
Kiểm tra, kiểm soát của Ngân hàng nhằm mục đích đảm bảo quyền lợi
cho các bên tham gia thanh toán, tôn trọng hợp đồng đã ký. Vì hợp đồng kinh
doanh không những là cơ sở thực hiện kế hoạch sản xuất kinh doanh mà còn
là cơ sở của sự cân đối tiền hàng trong nền kinh tế, đảm bảo sản phẩm xã hội
sản xuất ra đợc phân phối đúng kế hoạch không bị lợi dụng tham ô lãng phí
và mất mát .Mặt khác thanh toán không dùng tiền mặt thúc đẩy các đơn vị,
các cá nhân tôn trọng kỷ luật thanh toán, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn góp
phần nâng cao doanh lợi cho các đơn vị, cá nhân và góp phần tăng tích luỹ
cho nền kinh tế .
- Thanh toán không dùng tiền mặt góp phần quản lý và tổ chức tốt
điều hoà lu thông tiền tệ:
Ngân hàng là tổ chức kinh tế của Nhà nớc thực hiện các chính sách của
Nhà Nớc về tiền tệ tín dụng và thanh toán .
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Vai trò quản lý vĩ mô của Nhà Nớc đối với Ngân hàng chỉ đợc thực hiện
đầy đủ khi một phần lớn khối lợng thanh toán đều tập trung qua Ngân hàng
và việc kiểm soát một cách tổng thể quá trình sản xuất lu thông hàng hoá của
nền kinh tế. Điều này giúp cho Ngân hàng Trung Ương có thể sử dụng hữu
hiệu các công cụ chính sách tiền tệ, bởi vì điều tiết khối lợng tiền mặt trong l-
u thông một cách nhanh chóng và linh hoạt là rất khó. Vì vậy, mở rộng
thanh toán không dùng tiền mặt sẽ giúp Ngân hàng Trung ơng dễ dàng điều
tiết khối lợng tiền trong lu thông một cách linh hoạt, phù hợp với yêu cầu
phát triển kinh tế .
- Thanh toán không dùng tiền mặt phản ánh uy tín, tín nhiệm của
Ngân hàng :
Thanh toán không dùng tiền mặt giữ một vai trò hết sức quan trọng
trong nền kinh tế, nhìn trên tổng thể nó phản ánh trình độ kinh tế của một n-
ớc. Do vậy, khi thực hiện công tác này Ngân hàng phải đảm bảo sự uy tín,
trách nhiệm của mình đối với khách hàng . Ngân hàng phải tuân thủ theo các
nguyên tắc nhất định đảm bảo an toàn về vật t tiền vốn cũng nh tài sản cho
khách hàng, nhằm giúp cho khách hàng tránh đợc rủi ro, đảm bảo dịch
chuyển vốn nhanh, kịp thời, chính xác, tăng cờng sử dụng hiệu quả đồng vốn
của khách hàng cũng nh của Ngân hàng, tạo điều kiện thuận lợi và hấp dẫn
trong thanh toán . Nâng cao uy tín, tín nhiệm của Ngân hàng nhằm đáp ứng
nhu cầu thanh toán trong nớc và mở rộng phạm vi thanh toán quốc tế. Qua đó
tăng nhanh nguồn vốn đầu t cho đất nớc, từng bớc đa công tác thanh toán của
nớc ta hoà nhập với thị trờng và quốc tế.
II. Nội dung cơ bản của hình thức thanh toán không
dùng tiền mặt ở việt nam hiện nay
1. Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt áp dụng ở nớc ta
Theo các văn bản mới đây của Chính phủ và các thông t hớng dẫn của
Thống Đốc Ngân Hàng Nhà Nớc quy định, các đơn vị cá nhân thực hiện
thanh toán qua Ngân hàng đợc áp dụng các hình thức thanh toán sau đây:
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
1.1. Hình thức thanh toán bằng Séc
Séc là lệnh trả tiền của chủ tài khoản đợc lập trên mẫu in sẵn do Ngân
hàng Nhà Nớc quy định, yêu cầu đơn vị thanh toán trích một số tiền nhất
định từ tài khoản tiền gửi thanh toán của mình để trả cho ngời thụ hởng có
ghi trên Séc hoặc ngời cầm Séc (đối với Séc có thể chuyển nhợng đợc)
Về nguyên tắc ngời phát hành Séc chỉ đợc phát hành trong phạm vi số
d tiền gửi tài khoản của mình, nếu chủ tài khoản phát hành quá số d tiền gửi
của mình thì sẽ chịu một khoản tiền phạt để trả cho ngời thụ hởng.
Séc đợc hạch toán theo nguyên tắc ghi Nợ trớc ghi Có sau, sau khi
kế toán kiểm tra tính hợp lệ, hợp pháp của tờ Séc, có đủ tiền trên tài khoản thì
kế toán ghi:
Nợ: Tài khoản ngời phát hành Séc.
Có: Tài khoản ngời thụ hởng hoặc các TK thích hợp.
Hiện nay căn cứ vào tính chất, đặc điểm của từng tờ Séc và theo yêu cầu
của khách hàng đối với từng món thanh toán thì ngời ta phân thành nhiều loại
Séc trong đó Séc Chuyển Khoản và Séc Bảo Chi đợc khách hàng sử dụng
nhiều .
1.1.1. Séc chuyển khoản .
Séc chuyển khoản là lệnh thanh toán lập trên giấy mẫu in sẵn của Ngân
hàng Nhà Nớc do chủ tài khoản phát hành giao trực tiếp cho đơn vị thụ hởng
để thanh toán tiền hàng hoá, dịch vụ ngay sau khi nhận cung ứng .
1.1.2. Séc Bảo Chi
Séc Bảo Chi là tờ Séc đã đợc Ngân hàng đảm bảo khả năng chi trả bằng
cách trích tài khoản của ngời phát hành Séc một khoản tiền theo yêu cầu để l-
u ký vào tài khoản riêng(Séc Bảo Chi luôn luôn đảm bảo khả năng chi trả)
Séc bảo chi đợc áp dụng trong trờng hợp sau :
- Bên bán không tín nhiệm bên mua.
- Bên mua vi phạm kỷ luật thanh toán của Ngân hàng.
Ưu nhợc điểm của séc bảo chi :
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Ưu điểm: Séc bảo chi đã đợc Ngân hàng đảm bảo thanh toán nên
không xảy ra trờng hợp phát hành quá số d, cho nên khả năng thu hồi vốn
của đơn vị bán là chắc chắn . Đây là u điểm nổi bật của séc bảo chi vì vậy khi
bán hàng với những món tiền lớn thì bên bán thờng yêu cầu bên mua thanh
toán séc bảo chi .
Mặt khác thì séc bảo chi có phạm vi thanh toán rộng hơn so với séc
chuyển khoản vì séc bảo chi còn có thể thanh toán trong cùng hệ thống Ngân
hàng khác địa phơng.
- Nhợc điểm: Khi thanh toán Séc Bảo Chi thì ngời mua phải ký quỹ
một số tiền để đảm bảo thanh toán cho tờ séc.
1.2. Thanh toán bằng Uỷ Nhiệm Chi- Chuyển Tiền
Uỷ Nhiệm Chi (UNC) là lệnh viết của chủ tài khoản yêu cầu Ngân hàng
phuc vụ mình trích một số tiền nhất định từ tài khoản của mình chuyển vào
tài khoản đợc hởng để thanh toán tiền mua bán, cung ứng hàng hoá, dịch vụ .
hoặc nộp thuế, thanh toán nợ
UNC đợc áp dụng để thanh toán cho ngời đợc hởng có tài khoản ở cùng
Ngân hàng, khác hệ hống Ngân hàng, khác tỉnh.
- Uỷ Nhiệm Chi thanh toán giữa hai khách hàng mở tài khoản ở cùng
một Ngân hàng
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Sơ đồ trình tự thanh toán.
(1)
(3) (2) (3)
(1) Giao hàng
(2) Đơn vị mua lập uỷ nhiệm chi gửi Ngân Hàng để thanh toán .
(3) Ngân Hàng thanh toán, hạch toán, báo nợ, báo có.
- Uỷ Nhiệm Chi thanh toán giữa hai khách hàng mở tài khoản ở hai
Ngân Hàng khác nhau.
Sơ đồ trình tự thanh toán.
(1)
(2) (3a) (4)
(3b)
(1) Đơn vị bán giao hàng.
(2) Đơn vị mua nộp uỷ nhiệm chi vào Ngân hàng phục vụ mình.
(3a) Ngân Hàng bên mua ghi nợ và báo nợ cho đơn vị mua.
(3b) Ngân Hàng bên mua làm thủ tục thanh toán qua Ngân Hàng Nhà
Nớc, hoặc thanh toán bù trừ, hoặc thanh toán liên hàng, gửi giấy báo có tới
Ngân Hàng bên bán.
(4) NH bên bán báo có cho đơn vị bên bán.
Ưu nhợc điểm của uỷ nhiệm chi:
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Đơn vị mua Đơn vị bán
Ngân Hàng
Đơn vị mua Đơn vị bán
NH bên mua NH bên bán
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Ưu điểm:
- Thủ tục thanh toán uỷ nhiệm chi đơn giản, nhanh chóng dễ quản lý
nên khách hàng sử dụng rộng rãi với tỷ trọng cao trong thanh toán không
dùng tiền mặt.
- Mặt khác uỷ nhiệm chi cũng đợc dùng để yêu cầu Ngân Hàng bảo chi
séc, mở sổ séc định mức và séc chuyển tiền cầm tay hoặc chuyển tiền qua
mạng máy tính nên uỷ nhiệm chi chiếm tỷ trọng cao so với các hình thức
thanh toán không dùng tiền mặt khác.
Nhợc điểm:
- Thanh toán bằng uỷ nhiệm chi có sự hạn chế hơn so với hình thức
thanh toán bằng séc, đó là sự tách rời sự vận động của hàng hoá với sự vận
động của tiền tệ.
- Uỷ nhiệm chi không đợc quy định thời hạnh hiệu lực trong thanh
toán dẫn đến thanh toán bằng uỷ nhiệm chi chuyển tiền không phải tuân
theo một thời hạn tối thiểu nào, do đó gây thiệt hại về vốn cho bên bán nếu
bên mua chậm trả hay cố tình không thực hiện thanh toán.
1.3. Thanh toán bằng Uỷ Nhiệm thu
Uỷ Nhiệm Thu là lệnh viết trên mẫu in sẵn do đơn vị bán lập nhờ Ngân
hàng phục vụ mình thu hộ tiền sau khi đã hoàn thành cung ứng hàng hoá,dịch
vụ cho đơn vị theo hợp đồng thoả thuận, đồng thời phải thông báo bằng văn
bản cho Ngân hàng phục vụ ngời thụ huậng biết để làm căn cứ thanh toán các
Uỷ nhiệm thu.
Thanh toán uỷ nhiệm thu áp dụng giữa các khách hàng mở tài khoản ở
cùng một Ngân hàng, 2 Ngân hàng khác nhau cùng một hệ thống hoặc khác
hệ thống cùng địa bàn.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Sơ đồ thanh toán uỷ nhiệm thu khác Ngân hàng.
(1) Giao hàng
(4a) (2) (5)Ghi có cho đơn
Trích TK Nộp UNT vị bán
(3) Chuyển UNT
(4b) Thanh toán
Ưu nhợc điểm của uỷ nhiệm thu :
Ưu điểm :
- Hai bên mua bán giao nhận hàng hoá theo hợp đồng kinh tế nên
ngời mua chủ động kiểm tra số lợng, chất lợng hàng hoá trớc khi thanh toán
tiền .
- Phạm vi áp dụng rộng rãi .
- Đảm bảo sự tín nhiệm giữa đơn vị mua và đơn vị bán.
- Việc lập chứng từ thanh toán do bên đơn vị bán lập nên đơn vị bán
chủ động hơn .
- Có kỷ luật thanh toán nên đảm bảo quyền lợi của đơn vị bán
- Giảm đợc khối lợng tiền mặt trong lu thông, tiết kiệm đợc chi phí
lu thông tiền mặt, điều hoà lu thông tiền tệ dễ dàng.
- Tăng cờng sự kiểm soát bằng đồng tiền đối với nền kinh tế.
Nhợc điểm:
- Mặc dù quyền đòi tiền là đơn vị bán nhng việc thanh toán vẫn phụ
thuộc vào đơn vị mua.
- Nếu thanh toán giữa hai Ngân hàng khác nhau thì thủ tục luân
chuyển chứng từ phức tạp, tốc độ thanh toán chậm, dễ ứ đọng vốn trong
thanh toán .
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Đơn vị mua Đơn vị bán
NH bên mua NH bên bán
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
1.4. Thanh toán bằng Th Tín Dụng
Th tín dụng là lệnh của Ngân hàng bên mua đối với Ngân hàng bên bán
khác địa phơng yêu cầu trả tiền theo các chứng từ của ngời bán đã giao hàng
hoá, cung ứng dịch vụ theo đúng điều kiện của ngời mua .
Theo thể thức này, khi bên bán đã sẵn sàng giao hàng, bên mua phải ký
quỹ vào Ngân hàng một số tiền đủ để mở th tín dụng thanh toán tiền mua
hàng.
Sơ đồ quy trình th tín dụng
(4)
(1) (8) (3) (5) (6)
(2)
(7)
(1) Đơn vị xin mở th tín dụng.
(2) NH bên mua mở th tín dụng gửi sang NH bên bán.
(3) NH bên bán báo cho đơn vị bên bán.
(4) Đơn vị bán giao hàng.
(5) Đơn vị bán nộp bảng kê hoá đơn và các hoá đơn.
(6) NH bên bán ghi có TK đơn vị bán.
(7) NH bên bán thanh toán (ghi nợ) NH bên mua.
(8) NH bên mua tất toán TTD với đơn vị mua.
Ưu nhợc điểm của th tín dụng:
Ưu điểm: Đảm bảo quyền lợi cho ngời bán.
Nhợc điểm : Thủ tục mở th tín dụng phức tạp phải đi lại nhiều lần .Đối
với ngời mua thì phải lu ký một số tiền tại tài khoản mở th tín dụng cho nên
bị ứ đọng vốn khi cha nhận đợc hàng. Do vậy, khách hàng ít sử dụng hình
thức thanh toán này.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Đơn vị mua
muamuamua
muamua
Đơn vị bán
NH bên mua
NH bên bán
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
1.5. Thanh toán bằng Thẻ thanh toán
Thẻ thanh toán là một phơng tiện thanh toán hiện đại vì nó gần với kỹ
thuật tin học ứng dụng trong Ngân hàng . Đây là một hình thức thanh toán
nên mở rộng trong nền kinh tế thị trờng bởi vì khi áp dụng hình thức thanh
toán này có nghĩa công nghệ ở nghành Ngân hàng phát triển ở mức độ cao.
Thẻ thanh toán có khả năng chi trả đợc nhiều loại tiền, thẻ này sẽ dần
dần thay thế hình thức gửi tiền tiết kiệm một nơi lấy nhiều nơi đang đợc áp
dụng Ngân Hàng Thơng Mại. Tuy nhiên về doanh số hình thức thanh toán
bằng thẻ thanh toán chiếm một tỷ trọng nhỏ nhng đây là một hình thức rất
thông dụng và rất thuận tiện cho khách hàng, cá nhân trong và ngoài nớc.
Thẻ thanh toán do Ngân Hàng phát hành và bán cho khách hàng sử
dụng để trả tiền hàng hoá dịch vụ và các khoản thanh toán khác . Ngời dân có
thể rút tiền mặt tại các Ngân hàng đại lý thanh toán hay các quầy trả tiền mặt
tự động .
Trên thế giới sử dụng nhiều loại thẻ thanh toán nhng có 3 loại thẻ đợc sử
dụng phổ biến là:
Thẻ loại A: Ngời sử dụng thẻ không phải lu ký tiền vào NH.
Thẻ loại B: Ngời sử dụng thẻ phải lu ký tiền vào TK 4273.
Thẻ loại C: áp dụng cho khách hàng đợc NH cho vay.
Sơ đồ quá trình thanh toán thẻ.
(3)
(2)
(1a) (1b) (5) (4)
(6)
(1a) (1b) (5) (4) (6)
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Ngân Hàng
phát hành thẻ.
Ngân Hàng
đại lí thanh
toán thẻ.
Cơ sở tiếp
nhận thẻ
thanh toán.
Chủ sở hữu thẻ
thanh toán.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
(1a) Khách hàng lập và gửi đến Ngân hàng phát hành thẻ giấy đề nghị
phát hành thẻ thanh toán (nếu là thẻ ký quỹ thanh toán, khách hàng nộp thêm
uỷ nhiệm chi trích TK tiền gửi của mình hoặc nộp tiền mặt, ngân phiếu thanh
toán để lu ký tiền vào TK thẻ thanh toán tại Ngân Hàng phát hành thẻ)
(1b) Căn cứ giấy đề nghị phát hành thẻ của khách hàng nếu đủ điều kiện
Ngân Hàng phát hành thẻ làm thủ tục và để cấp thẻ cho khách hàng, hớng
dẫn khách hàng sử dụng thẻ khi thanh toán .Ngân Hàng phát hành thẻ phải
quản lý và giữ bí mật tuyệt đối về mật mã sử dụng thẻ của khách hàng.
(2) Chủ sở hữu giao thẻ cho cơ sở tiếp nhận thanh toán thẻ để kiểm tra,
đa thẻ vào máy thanh toán thẻ, máy tự động ghi số tiền thanh toán và in biên
lai thanh toán.(gồm 3 liên).
(3) Cơ sở tiếp nhận thẻ và một liên biên lai thanh toán cho chủ sở hữu
thẻ .
(4) Cơ sở tiếp nhận thanh toán thẻ lập bảng kê biên lai thanh toán và
gửi cho Ngân Hàng đại lí thanh toán để thanh toán.
(5) Nhận đợc biên lai thanh toán kèm theo bảng kê biên lai thanh toán
do cơ sở tiếp nhận thanh toán thẻ gửi đến sau khi kiểm tra đủ điều kiện thanh
toán, Ngân Hàng đại lí thanh toán thẻ có trách nhiệm thanh toán ngay cho cơ
sở tiếp nhận thanh toán thẻ.
(6) Ngân Hàng đại lí thanh toán với Ngân Hàng phát hành thẻ (qua thủ
tục thanh toán giữa các Ngân Hàng).
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét