Trường Đại Học Thương mại Khoa Quản trị doanh nghiệp
Thuật ngữ “văn hóa tổ chức” xuất hiện lần đầu tiên trên báo chí Mỹ vào
khoảng thập niên 1960. Thuật ngữ tương đương “văn hóa công ty”/“văn hóa
doanh nghiệp” xuất hiện muộn hơn, khoảng thập niên 1970, và trở nên hết sức
phổ biến sau đó. Vậy có thể hiểu thế nào là văn hóa doanh nghiệp? Có rất nhiều
định nghĩa xung quanh khái niệm này.
Marvin Bower - Tổng giám đốc McKinsey Co. đã nói “Văn hóa doanh
nghiệp là tất cả các thành tố mà chúng ta đang thực hiện trong quá trình kinh
doanh và di sản để lại cho thế hệ kế tiếp.”
Còn theo ông Akihiko Urata, chuyên viên kinh tế công ty TNHH dịch vụ
phát triển Nhật Bản thì văn hóa doanh nghiệp có thể hiểu như nét đặc trưng của
giá trị văn hóa, hành vi ứng xử dựa trên một mục tiêu nào đó mà các thành viên
cùng chia sẻ giữ gìn.
Theo TS. Tạ Thị Mỹ Linh
1
: văn hóa doanh nghiệp là tài sản, là nét đẹp thu
hút con người từ cách ứng xử thông qua các mối quan hệ có liên quan tới kinh
doanh, nó là linh hồn cho sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp.
Theo TS Đào Duy Quát
2
: Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ hoạt động sáng
tạo của toàn thể cán bộ, công nhân viên của doanh nghiệp nhằm tạo ra các giá trị,
các sản phẩm vật chất, tinh thần ngày càng hoàn thiện theo hướng chân, thiện,
mỹ, góp phần phát triển doanh nghiệp mạnh mẽ và bền vững. Tinh tuý nhất văn
hoá của một doanh nghiệp là những phẩm chất văn hoá cao của mọi thành viên
trong doanh nghiệp. Những phẩm chất chủ yếu đó là:
- Lòng yêu nghề, yêu công ty, doanh nghiệp, tinh thần phấn đấu vì sự phát triển
bền vững của công ty.
1
“ Văn hóa doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam trước ngưỡng cửa hội nhập WTO”- Báo Điện Tử Đảng Cộng Sản
Việt Nam 11/2006
2
Báo điện tử Đảng Cộng Sản Việt Nam ngày 18/06/2007
Luận văn tốt nghiệp inh ThĐ ị Thúy Ngà-
K40A4
5
Trường Đại Học Thương mại Khoa Quản trị doanh nghiệp
- Tinh thần đoàn kết, hợp tác gắn kết mọi thành viên với dây chuyền, với phân
xưởng, công ty.
- Tinh thần ham học tập, cầu tiến bộ, làm chủ công nghệ hiện đại.
- Tinh thần lao động chăm chỉ, sáng tạo với lương tâm nghề nghiệp.
- Có lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình đạo lý, tôn trọng kỷ luật, kỷ
cương.
- Có phong cách sống công nghiệp
Mỗi một doanh nghiệp, một tổ chức là một cộng đồng thu nhỏ của xã hội,
được tập hợp bởi các cá nhân khác nhau về trình độ văn hóa, dân tộc… Để cộng
đồng ấy có sức mạnh riêng, doanh nghiệp cần xây dựng cho mình một bản sắc
riêng, đó là văn hóa doanh nghiệp. “Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ các giá trị
văn hoá (thói quen, chuẩn mực, giá trị, triết lý, mục tiêu, bầu không khí tổ chức,
quan niệm, tập quán, truyền thống…) được xây dựng trong suốt quá trình tồn tại
và phát triển của doanh nghiệp; chi phối suy nghĩ và hành vi của mọi thành viên
trong doanh nghiệp; tạo nên sự khác biệt giữa các doanh nghiệp và được coi là
truyền thống, bản sắc riêng của mỗi doanh nghiệp”- PGS.TS Dương Thị Liễu
Trưởng Bộ môn văn hóa kinh doanh-Trường Đại học Kinh tế Quốc dân.
Văn hóa doanh nghiệp là một lợi thế riêng có, một yếu tố cạnh tranh hữu
ích trong giai đoạn hiện nay, khi mà môi trường cạnh tranh ngày càng trở lên gay
gắt, các yếu tố vốn, công nghệ doanh nghiệp có thể khắc phục dễ dàng hơn. Để
xây dưng được văn hóa doanh nghiệp đòi hỏi mỗi một doanh nghiệp phải đầu tư
tiền bạc, thời gian, công sức và xây dựng văn hóa doanh nghiệp là cả một quá
trình lâu dài, liên tục.
* Văn hóa mạnh
Luận văn tốt nghiệp inh ThĐ ị Thúy Ngà-
K40A4
6
Trường Đại Học Thương mại Khoa Quản trị doanh nghiệp
Văn hóa doanh nghiệp được đặc trưng trước hết với tầm nhìn/sứ mệnh của
doanh nghiệp. Một tầm nhìn ngắn hạn, ích kỷ sẽ tạo ra một thứ văn hóa yếu kém,
khó tồn tại. Một tầm nhìn/sứ mệnh lâu dài hướng tới những lợi ích của cộng đồng sẽ
góp phần tạo nên văn hóa mạnh. Một doanh nghiệp xuất sắc có tầm nhìn rộng lớn,
tham vọng lâu dài, phải xây dựng được một văn hóa mạnh, đặc thù, nổi trội và bền
vững.
Văn hóa mạnh là một tổng thể thống nhất dựa trên các thành tố : mục tiêu,
chiến lược, chính sách kinh doanh., các quá trình hoạt động kinh doanh hằng ngày,
các giá trị, con người, sinh hoạt, giao tiếp Biểu hiện tổng quan của văn hóa mạnh
là một khối thống nhất bao gồm hai mối quan hệ bên trong và bên ngoài có tác động
qua lại với nhau
Trong cứng : là duy trì kỷ luật, thống nhất quan điểm tư tưởng, hành động
chuẩn hóa mọi hoạt động quản lý, sản xuất kinh doanh từ đó xây dựng các chuẩn
mực chung của tổ chức và kiên trì thực hiện một cách liên tục nhằm tiến tới một định
hướng chuẩn rõ ràng.
Ngoài mềm : Là những mối quan hệ với khách hàng, nhà cung cấp, đối thủ
cạnh tranh , là hệ thống các dịch vụ chăm sóc khách hàng phải hoàn hảo, mềm
dẻo, linh hoạt trong ứng xử.
Doanh nghiệp có văn hóa mạnh là doanh nghiệp phải giữ vững tư tưởng cốt
lõi đồng thời không ngừng phấn đấu tiến bộ. Đó phải là một tổ chức được thiết kế
tốt, thích ứng với sự thay đổi trong quá trình hoạt động mà không phụ thuộc và cá
nhân người lãnh đạo, hài hòa trong tư duy và hành động nhất quán để tạo ra một tổ
chức xuất sắc, bền vững.
Mô hình Văn Hóa Mạnh có thể đơn giản hóa bằng phương trình sau:
Văn Hóa Mạnh = thống nhất tư duy hệ thống môi trường hành động.
Luận văn tốt nghiệp inh ThĐ ị Thúy Ngà-
K40A4
7
Trường Đại Học Thương mại Khoa Quản trị doanh nghiệp
1.1.2 Các giá trị văn hóa doanh nghiệp
Văn hóa doanh nghiệp là một tài sản vô hình và hữu hình được gây dựng
trong suốt quá trình hình thành và phát triển của doanh nghiệp. Do vậy nó là một
thực thể khá phức tạp được cấu thành từ nhiều yếu tố khác nhau.
* Phong cách lãnh đạo
Văn hóa doanh nghiệp là nền tiểu văn hóa gắn chặt với một tập thể, doanh
nghiệp nhất định, chính vì vậy nó gắn bó chặt chẽ tới những nhà quản trị, đội ngũ
lãnh đaọ của doanh nghiệp đó. Có thể nói, văn hóa doanh nghiệp là một tấm gương
phản ánh khá rõ nét phong cách lãnh đạo của nhà quản trị doanh nghiệp.
Ngay từ khi doanh nghiệp mới thành lập, các nhà quản trị đã phải định
hướng cho mình một nét văn hóa riêng có cho công ty. Và để cho định hướng đó
trở thành hiện thực, các nhà quản trị phải liên tục, không ngừng củng cố nó, điều
này đòi hỏi ở đội ngũ lãnh đạo doanh nghiệp một sự kiên trì. Để có thể trở thành
một giá trị văn hóa của doanh nghiệp thì phong cách lãnh đạo phải trở thành một
giá trị truyền thống chứ không chỉ là phong cách riêng của từng nhà quản trị.
Khi phong cách lãnh đạo trở thành một giá trị văn hóa của doanh nghiệp,
những quan điểm, định chế lâu đời đó sẽ bao quát mọi hoạt động quản trị của
doanh nghiệp, tác động, chi phối tới việc ra quyết định quản trị : chế độ tập trung
dân chủ, cách thức tổ chức, phối hợp thực hiện các quyết định quản trị giữa các bộ
phận, cá nhân trong tổ chức
* Môi trường làm việc của doanh nghiệp
Là môi trường trong đó các thành viên sống, làm việc và tác động qua lại lẫn
nhau. Môi trường làm việc lý tưởng sẽ giúp cho doanh nghiệp thu được rất nhiều
lợi ích : tỷ lệ nhân viên nghỉ việc thấp, dịch vụ khách hàng có chất lượng cao, dễ
Luận văn tốt nghiệp inh ThĐ ị Thúy Ngà-
K40A4
8
Trường Đại Học Thương mại Khoa Quản trị doanh nghiệp
dàng trong việc thu hút lực lượng lao động Môi trường làm việc gồm những yếu
tố :
- Mối quan hệ giữa các thành viên trong doanh nghiệp
Không có một con người nào sống giữa xã hội mà lại không có những mối
quan hệ giữa người với người. Đặc biệt trong thời đại ngày nay, khi người ta
thường dành hơn 8 giờ đồng hồ mỗi ngày tại nơi làm việc thì vấn đề giao tiếp giữa
các thành viên trong một doanh nghiệp là vô cùng quan trọng. Có thể thấy, giao
tiếp trong nội bộ đóng một vai trò vô cùng quan trọng, mặc dù lương bổng và các
phúc lợi khác cũng quan trọng nhưng không phải là yếu tố duy nhất giúp gắn kết
các thành viên trong doanh nghiệp với nhau.
- Phong cách, tác phong làm việc chung của đội ngũ nhân viên
Phong cách làm việc là một trong những yếu tố đầu tiên tác động tới khách
hàng và các đối tác khi làm việc với doanh nghiệp. Phong cách ấy hình thành bởi
truyền thống làm việc trong doanh nghiệp, bởi tác phong làm việc của đội ngũ lãnh
đạo và có ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng hoàn thành công việc. Một doanh
nghiệp muốn đứng vững phát triển thì cần có một phong cách làm việc chuyên
nghiệp.
* Thương hiệu
Thương hiệu là một dạng tài sản phi vật chất của doanh nghiệp, là một yếu
tố văn hóa đem lại năng lực cạnh tranh to lớn cho doanh nghiệp. Theo định nghĩa
của Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO):Thương hiệu là một dấu hiệu ( hữu hình
và vô hình ) đặc biệt để nhận biết một sản phẩm hàng hoá hay một diịch vụ nào đó
được sản xuất hay được cung cấp bởi một cá nhân hay một tổ chức
Sản phẩm của doanh nghiệp có thương hiệu sẽ giúp cho doanh nghiệp nhanh
chóng đến được với khách hàng, bên cạnh đó doanh nghiệp cũng phải luôn luôn
Luận văn tốt nghiệp inh ThĐ ị Thúy Ngà-
K40A4
9
Trường Đại Học Thương mại Khoa Quản trị doanh nghiệp
quan tâm tới chất lượng sản phẩm để đảm bảo chữ tín trong kinh doanh cũng như
giữ gìn thương hiệu của mình.
Thương hiệu được cấu thành bởi ba yếu tố
- Phần đọc được: Bao gồm những yếu tố có thể đọc được, tác động vào thính
giác của người nghe như tên công ty, doanh nghiệp (ví dụ như: Gateway, PGrand,
3M, Trung Nguyên ), tên sản phẩm (555, Coca Cola), câu khẩu hiệu (Tôi yêu Việt
Nam), đoạn nhạc, hát, câu slogan đặc trưng và các yếu tố phát âm khác.
- Phần không đọc được: Bao gồm những yếu tố không đọc được mà chỉ có
thể cảm nhận được bằng thị giác như hình vẽ, biểu tượng (hình bông sen của
Vietnam Airlines, hình đôi bàn tay của Nokia), màu sắc (màu đỏ của Coca-cola,
hay kiểu dáng thiết kế, bao bì (kiểu chai bia Henniken, Coca-cola) và các yếu tố
nhận biết (bằng mắt) khác.
- Sự trung thành của khách hàng đối với thương hiệu: chính là sự quay trở lại
của khách hàng với công ty.Những khách hàng trung thành là những vị khách sẽ
luôn bên công ty kể cả trong lúc khó khăn.
* Truyền thống của doanh nghiệp
Là tất cả những hoạt động, sự kiện văn hóa… chính thức được diễn ra trong
doanh nghiệp, thường được tổ chức định kì nhằm để thắt chặt mối quan hệ giữa các
thành viên trong doanh nghiệp. Các truyền thống của doanh nghiệp có thể là: kỉ
niệm ngày thành lập công ty, những ngày lễ tổng kết cuối năm, lễ tuyên dương lao
động giỏi hằng năm Những sự kiện văn hóa này được dần dần hình thành theo quá
trình phát triển của doanh nghiệp và trở thành một nét văn hóa của doanh nghiệp.
Đây là dịp để các thành viên trong công ty có thể giao lưu, chia sẻ với nhau, qua đó
dần thắt chặt tình cảm gắn bó với doanh nghiệp.
* Triết lý kinh doanh
Luận văn tốt nghiệp inh ThĐ ị Thúy Ngà-
K40A4
10
Trường Đại Học Thương mại Khoa Quản trị doanh nghiệp
Triết lý kinh doanh là nền tảng văn hóa của doanh nghiệp, thường được phát
biểu trong những nội dung hết sức cô đọng. Mỗi doanh nghiệp khi mới hình thành
đều phải xây dựng cho mình một triết lý kinh doanh cụ thể. Ví dụ như triết lý kinh
doanh của Viettel:“ Tiên phong, đột phá trong lĩnh vực ứng dụng công nghệ hiện
đại, sáng tạo đưa ra các giải pháp nhằm tạo ra sản phẩm, dịch vụ mới, chất lượng
cao, với giá cước phù hợp đáp ứng nhu cầu và quyền được lựa chọn của khách
hàng”
Triết lý kinh doanh sẽ là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình hoạt động của doanh
nghiệp, là chuẩn mực cho quá trình doanh nghiệp hoạt động. Nội dung của triết lý
kinh doanh bao hàm ba bộ phận cơ bản: mục đích kinh doanh, phương châm hành
động, cách ứng xử trong quan hệ nội bộ và với bên ngoài.
* Trách nhiệm xã hội, đạo đức kinh doanh
Doanh nghiệp là một chủ thể trong nền kinh tế, được tập hợp từ nhiều cá
nhân khác nhau. Doanh nghiệp hoạt động không chỉ vì mục đích lợi nhuận mà còn
vì các lợi ích xã hội khác nữa: Tạo công ăn việc làm, nâng cao thu nhập, nộp thuế
vào ngân sách, thỏa mãn nhu cầu xã hội… Việc thực hiện trách nhiệm xã hội của
doanh nghiệp mang tính chất tự nguyện và phải dung hòa cả lợi ích kinh tế, lợi ích
xã hội.
Trách nhiệm tự nguyện
Trách nhiệm công dân trong xã
hội
Trách nhiệm theo quy định của
pháp luật
Luận văn tốt nghiệp inh ThĐ ị Thúy Ngà-
K40A4
11
Trường Đại Học Thương mại Khoa Quản trị doanh nghiệp
Trách nhiệm kinh tế
Trách nhiệm xã hội, đạo đức kinh doanh bao gồm các mặt cụ thế:
- Xác định rõ mục tiêu kinh doanh, mục tiêu đó phải làm giàu cho doanh
nghiệp thông qua phục vụ xã hội. Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững thì chỉ
có thể trên cơ sở đóng góp cho sự phát triển của xã hội.
- Xác định rõ mối quan hệ lợi ích giữa doanh nghiệp với khách hàng. Doanh
nghiệp làm giàu trên cơ sở tận tâm phục vụ khách hàng, thông qua việc tôn trọng
quyền lợi của khách hàng. Đảm bảo quyền lợi khách hàng giúp doanh nghiệp giữ
được chữ tín trong kinh doanh
- Đạo đức kinh doanh thể hiện ở việc doanh nghiệp tôn trọng các quy định
của pháp luật, đảm bảo lợi ích của nhà nươc: thực hiện nghĩa vụ đóng thuế đầy đủ
- Đảm bảo quyền lợi cho những người làm việc trong doanh nghiệp, tạo điều
kiện cho họ phát huy năng lực sáng tạo, có điều kiện phát triển.
- Quan tâm tới các vấn đề về môi trường, các vấn đề xã hội, nhân đạo và xây
dựng một phong cách giao tiếp có văn hóa với công chúng.
Doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội tốt sẽ góp phần nâng cao hình
ảnh của mình trong cộng đồng nói chung cũng như tập khách hàng của doanh
nghiệp nói riêng, giúp xây dựng và quảng bá thương hiệu, tạo lập các mối quan hệ
tốt với chính quyền sở tại.
1.1.3 Vai trò của văn hóa doanh nghiệp trong quá trình phát triển của doanh
nghiệp
Có thể nói, văn hóa doanh nghiệp là một yếu tố vàng dẫn đến thành công
cho doanh nghiệp trên thương trường. Vậy tại sao văn hóa lại có thể đem đến
Luận văn tốt nghiệp inh ThĐ ị Thúy Ngà-
K40A4
12
Trường Đại Học Thương mại Khoa Quản trị doanh nghiệp
thành công cho doanh nghiệp? Câu trả lời chính ở những vai trò to lớn mà văn hóa
doanh nghiệp mang lại.
1.1.3.1 Văn hóa doanh nghiệp là nền tảng cho sự phát triển của doanh nghiệp
Doanh nghiệp là một tập thể gồm nhiều cá nhân rất khác nhau về trình độ
nhận thức, văn hóa. Ban đầu họ gắn kết với nhau chủ yếu chỉ bằng những ràng
buộc mang tính chất công việc. Sự gắn kết này sẽ rất lỏng lẻo nếu không được bồi
dưỡng kịp thời bằng các giá trị tinh thần khác, đó là văn hóa doanh nghiệp.
* Văn hóa doanh nghiệp tạo ra sự gắn kết giữa các thành viên trong doanh
nghiệp
Mọi doanh nghiệp đều được gắn kết bởi các thành viên khác nhau, và mỗi
thành viên đều hoạt động vì những mục đích riêng của mình, làm sao để thống
nhất lợi ích giữa các cá nhân với nhau, giữa cá nhân với tập thể là một bài toán
khó. Đôi khi, lợi ích của cá nhân không đi cùng với lợi ích của tập thể . Trong khi
doanh nghiệp nỗ lực để tối đa hóa lợi nhuận, cá nhân có thể có mối quan tâm khác
và sẵn sàng hy sinh quyền lợi tập thể để theo đuổi mục đích riêng.
Văn hóa doanh nghiệp là tổng hợp các đặc tính do lịch sử và các thành viên
trong doanh nghiệp tạo ra và phát triển lên, vì vậy nó quyết định nền tảng tâm lý
trong toàn bộ tổ chức. Văn hóa doanh nghiệp cung cấp một sự hiểu biết chung về
các mục đích và các giá trị của doanh nghiệp, tạo nên sự nhất trí, đồng lòng của đội
ngũ cán bộ công nhân viên, thúc đẩy họ cùng hành động và làm việc hết mình vì
sự phát triển của công ty, sự thành đạt của mỗi cá nhân. Chính điều này đem lại
hiệu quả cho quá trình kế hoạch hóa và phối hợp hành động giữa các thành viên
trong toàn doanh nghiệp.
Luận văn tốt nghiệp inh ThĐ ị Thúy Ngà-
K40A4
13
Trường Đại Học Thương mại Khoa Quản trị doanh nghiệp
Có thể nói văn hóa doanh nghiệp cũng đóng một vai trò then chốt trong việc
giải quyết tận gốc rễ vấn đề xung đột quyền lợi giữa cá nhân và tập thể. Nếu văn
hóa doanh nghiệp hình thành nên giá trị và lòng tin của mọi thành viên trong tập
thể, người lao động sẽ làm việc mà không nghĩ đến tiền thưởng. Chẳng hạn, nếu
lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp xoay quanh nguyên tắc sáng tạo và chất lượng
sản phẩm là niềm tự hào của công ty, cá nhân trong công ty xem sự thỏa mãn của
mình gắn liền với điều này, doanh nghiệp sẽ ít cần đến các giải pháp động viên về
mặt tiền bạc. Quản lý công ty khó khăn trong việc dùng tiền làm động lực của sự
hợp tác sẽ tìm thấy văn hóa doanh nghiệp là cứu cánh để lái người lao động đi theo
hướng làm việc mà không chỉ nghĩ đến tiền thưởng.
* Văn hóa doanh nghiệp là mục tiêu, động lực cho sự phát triển của doanh
nghiệp.
- Văn hóa doanh nghiệp là mục tiêu phát triển của doanh nghiệp.
Văn hóa doanh nghiệp bao gồm các giá trị vật chất và tinh thần có tác dụng
thúc đẩy người lao động nỗ lực hết mình cho sự phát triển chung của doanh
nghiệp. Nó làm cho các thành viên trong doanh nghiệp có niềm tin, có mục đích để
phấn đấu tự hòan thiện bản thân mình, hết mình phục vụ cho sự phát triển chung
của doanh nghiệp, qua đó làm tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh. Chính vì vậy, để
doanh nghiệp có phát triển mạnh, bền vững thì mục tiêu xây dựng một văn hóa
doanh nghiệp mạnh phải luôn là mục tiêu hàng đầu của bất kì doanh nghiệp nào.
- Văn hóa doanh nghiệp là động lực cho sự phát triển của doanh nghiệp
Quá trình hoạt động và phát triển của doanh nghiệp tùy từng thời kì có thể
theo đuổi các mục tiêu khác nhau, tuy nhiên để các mục tiêu có thể hoàn thành,
doanh nghiệp cần phải có một động lực mạnh mẽ thúc đẩy, đó chính là văn hóa
doanh nghiệp. Bởi vì
Luận văn tốt nghiệp inh ThĐ ị Thúy Ngà-
K40A4
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét